Agrivoltaics: fruit telen onder zonnepanelen

Agrivoltaics: fruit telen en zonnestroom oogsten op hetzelfde perceel

Agrivoltaics (of agri-PV) combineert landbouw en zonne-energie op hetzelfde stuk grond. De teelt blijft de hoofdfunctie: de panelen hangen boven of staan tussen de gewassen en wekken intussen stroom op. In Vlaanderen tonen de eerste onderzoeksresultaten bij fruit dat het werkt, mits de juiste lichtdoorlaat.

Agrivoltaics in het kort

• Bij pcfruit in Sint-Truiden was het onder zonnepanelen gemiddeld 1 °C koeler dan onder een regenkap, en tot 3 °C op hittedagen (pcfruit).
• Herfstframbozen gaven er meer klasse 1-fruit en hadden minder water nodig (VRT NWS, 28/10/2026).
• Licht blijft de grens: te veel schaduw verlaagt de totale opbrengst.
• Dit najaar plaatst Argona | Eco Technics zonnepanelen boven perenbomen bij pcfruit, de tweede proef na de frambozen.

Wat is agrivoltaics?

Bij agrivoltaics delen gewas en zonnepanelen hetzelfde perceel. De panelen vangen maar een deel van het zonlicht op, de rest gaat naar de planten. Er zijn twee basisvormen.

Wat zeggen de eerste resultaten in Vlaanderen?

Pcfruit test sinds 2025 herfstframbozen (ras Kwanza) onder vier types zonnepanelen met verschillende transparantie. Het onderzoek loopt vier jaar binnen het VLAIO-project AgriPV, samen met KU Leuven en Boerenbond. Het meet groei, opbrengst, kwaliteit, waterverbruik, microklimaat, ziekten, plagen en economische rendabiliteit. Na het eerste teeltjaar:

• Klimaat: gemiddeld 1 °C koeler, tot 3 °C op extreme hittedagen. De luchtvochtigheid bleef gelijk.
• Water: door minder verdamping hadden de planten minder water nodig. De onderzoekers testen een gift van 25% minder voedingswater.
• Kwaliteit: meer klasse 1-frambozen dan onder een regenkap.
• Oogst: de pluk begon zowat vier dagen later, maar liep door tot eind oktober.
• Ziekten en plagen: nog geen verschil met de regenkap.
• Opbrengst: afhankelijk van het paneeltype. Sommige opstellingen haalden het niveau van de regenkap, andere bleven eronder.

Dat laatste is de kern. Onder een regenkap komt ongeveer 70% van het zonlicht bij de plant, onder een paneel met 50% transparantie ongeveer 30%. De juiste lichtdoorlaat per gewas vinden is dus het werk.

Voordelen en aandachtspunten

Voordelen voor de teler:

• Dubbele oogst: je teelt fruit en wekt tegelijk groene stroom op, op hetzelfde perceel.
• Bescherming tegen elk weertype: de panelen beschermen je gewassen duurzaam tegen storm, hagel en extreme hitte.
• Geen dure klassieke teeltondersteuning: de investering in regenkappen, tunnels of andere conventionele voorzieningen valt weg.
• Geen werk meer met plastic: het jaarlijks plaatsen en weghalen van folie is verleden tijd.
• Een stabieler klimaat: de maximumtemperaturen liggen lager en de minimumtemperaturen hoger.
• Financieel voordeel: de opgewekte stroom gaat naar je eigen bedrijf. Zo bespaar je elk jaar en verduurzaam je je bedrijf. Met een batterij gebruik je die stroom wanneer je hem nodig hebt.
• Weerbaar tegen droogte: een geïntegreerd wateropvangsysteem vangt het regenwater van de panelen op.
• Duurzame uitstraling: je bedrijf toont dat het mee vooroploopt in de energietransitie.

Aandachtspunten:

• Licht. Minder licht betekent vaak minder biomassa. In een KU Leuven-proef met spinazie hanteerden onderzoekers de vuistregel "1% licht is 1% oogst" (Boer&Tuinder, 2024).
• Gewas en ras. Niet elk gewas of ras verdraagt schaduw even goed. Peren vragen bijvoorbeeld meer zon dan frambozen.
• Afzet van de stroom. De energie moet ergens heen. Percelen bij koelcellen, een bedrijfsgebouw of een netaansluiting zijn het meest geschikt.
• Vergunning. Vlaanderen heeft nog geen specifiek beleidskader voor agrivoltaics (VILT, 2025). Boerenbond aanvaardt panelen op landbouwgrond als ze een landbouwkundige meerwaarde hebben, bijvoorbeeld ter vervanging van hagelnetten of regenkappen.

Praktijk 1: Halberry, Hoogstraten

Bij Halberry in Minderhout (Hoogstraten) groeien blauwe bessen en bramen sinds 2024 onder 2.157 semi-transparante zonnepanelen. De panelen laten 48% licht door, staan onder 12 graden en bedekken 7.000 m². De installatie heeft een vermogen van 636,31 kWp, met een verwachte opbrengst van 599.540 kWh per jaar.

Argona | Eco Technics leverde de panelen, maakte het legplan en de opbrengstberekening, plaatste de nieuwe middenspanningscabine en sloot de omvormers aan. Teler Tom Mertens meldt een productie die 8 à 13% lager ligt dan in volle grond, maar een hogere plukefficiëntie (De Fruitteeltkrant, AGF.nl). Regenwater uit de goten vermindert het gebruik van grondwater. Lees de volledige case.

Praktijk 2: Materialise, Leuven

Bij Materialise in Leuven bouwde Argona | Eco Technics een installatie van 2,3 MWp met 3.220 panelen. Daarvan staan 1.600 bifaciale glas-glaspanelen verticaal in oost-westrichting. Zo'n opstelling vangt licht aan beide zijden en neemt weinig grondoppervlak in. Lees de volledige case.

Nieuw: zonnepanelen boven perenbomen bij pcfruit

Na de frambozen start pcfruit dit najaar een tweede proef, boven perenbomen. In Vlaanderen liep sinds 2020 al een kleinere proef met zonnepanelen boven perenbomen in Bierbeek. Peren vragen doorgaans meer zon dan frambozen. Daarom gebruikt Argona | Eco Technics er panelen met verschillende gradaties van transparantie, in oost-west- en zuidgerichte opstellingen. Zo kunnen de onderzoekers per variant vergelijken hoe de bomen reageren en hoeveel stroom er wordt opgewekt. Hagelnetten zijn mee in de constructie geïntegreerd.

Veelgestelde vragen over agrivoltaics

Wat is het verschil tussen agrivoltaics en een zonnepark?
Bij agrivoltaics blijft de landbouw de hoofdfunctie en hebben de panelen een meerwaarde voor de teelt. Een klassiek zonnepark gebruikt de grond vooral voor stroom.

Welke gewassen zijn geschikt voor agri-PV?
Kleinfruit zoals frambozen, bessen en bramen is in Vlaanderen het verst onderzocht. Boomfruit zoals peren wordt nu getest. Verticale opstellingen passen bij akkerbouw en grasland.

Daalt de opbrengst onder zonnepanelen?
Dat hangt af van het gewas en de lichtdoorlaat. Bij pcfruit haalden sommige paneeltypes het niveau van een regenkap, met meer klasse 1-fruit. Bij Halberry ligt de productie 8 à 13% lager, met een hogere plukefficiëntie.

Mag ik in Vlaanderen zonnepanelen boven mijn teelt plaatsen?
Er is nog geen specifiek kader, dus een vergunning vraagt maatwerk. Een aantoonbare landbouwkundige meerwaarde, zoals bescherming tegen hagel, is essentieel.

Wat doe ik met de opgewekte stroom?
Zelf verbruiken, bijvoorbeeld in koelcellen of het bedrijf, en eventueel opslaan in een batterij. Een goede netaansluiting is belangrijk.